Interpersonal Ethical Principles in the Qur'an: A Contextual Analysis of Social Moral Values in Islamic Scripture
Keywords:
qur’anic social ethics, tabayyun, social conflict, interpersonal ethical, moral valuesAbstract
Objective: Identify and interpret the ethical values contained in Surah Al-Hujurat verses 6–12 and analyze their application in daily life and broader social structures. Theoretical framework: A theoretical framework based on Islamic social ethics sourced from the Qur'an, especially the values of information verification (tabayyun), justice in conflict resolution, brotherhood, and prohibition of ridicule, prejudice, and ghibah. Literature review: A literature study that includes the Qur'an, classical and contemporary commentaries, and modern social science literature that addresses ethical and communication challenges in today's Muslim society. Methods: Qualitative research with a thematic interpretation approach (tafsīr maudhū'ī) combined with contextual-sociological analysis, with data collected through literature studies. Results: It was found that the ethical values in Surah Al-Hujurat are not only normative but also highly relevant and applicable in the context of today's digital and multicultural society. The five main values identified are: information verification, conflict resolution, social solidarity, respect for human dignity, and prejudice control. Implication: This study recommends the integration of these Qur'anic ethical values into character education, social policy, and ethical communication practices in society. Novelty: The novelty of this study lies in the contextual analysis of the application of social ethical values in Surah Al-Hujurat in contemporary digital and multicultural societies, an approach that is rarely discussed in the study of social interpretation in depth.
References
M. S. Fitrah Sugiarto, Sumarlin, “Penafsiran QS. Al-Hujurat [49] Ayat 13 Tentang Kesetaraan Gender Dalam Al-Qur’an Menurut Quraish Shihab dan Sayyid Quthb,” Al Furqan J. Ilmu Al Quran dan Tafsir, vol. 4, no. 1, pp. 12–28, 2021, https://doi.org/10.58518/alfurqon.v4i1.634.
S. S. Mahmud, A. Qahi, M. N. Rhafik, and N. Rahmat, “Menanggulangi Penyebaran Berita Hoax di Era Tranformasi Digital Perspektif Qur ’ an Surah Al -Hujurat Ayat 6,” JIIP (Jurnal Ilm. Ilmu Pendidikan), vol. 7, no. 12, pp. 13358–13365, 2024, https://doi.org/10.54371/jiip.v7i12.6335.
A. N. Fadhilah, A. Rha’in, and Saifuddin, Egalitarianism and Nationality in Surah Al-Hujurat Verse 13, vol. 13. Atlantis Press SARL, 2024. https://doi.org/10.2991/978-2-38476-102-9_14.
Zaini, “Antisapasi Hoax Di Era Informasi: Pendidikan Karakter Perspektif Al-Qurán Surah Al-Hujurat Ayat 6,” Ngaji J. Pendidik. Islam, vol. 1, no. 1, pp. 1–24, 2021, https://doi.org/10.24260/ngaji.v1i1.5.
M. Alwi HS, S. Robikah, and I. Parninsih, “Reinterpretation of the Term Al-Nas (QS. Al-Hujurat 13) in Relation to the Social Aspects of Human and Homo Sapiens,” J. Stud. Ilmu-ilmu Al-Qur’an dan Hadis, vol. 22, no. 2, p. 489, 2021, https://doi.org/10.14421/qh.2021.2202-11.
D. Susanto, Risnita, and M. S. Jailani, “Teknik Pemeriksaan Keabsahan Data Dalam Penelitian Ilmiah,” J. QOSIM J. Pendidikan, Sos. Hum., vol. 1, no. 1, pp. 53–61, 2023, https://doi.org/10.61104/jq.v1i1.60.
Zukarnaen and K. Wardan, “Pendidikan Cinta Damai dalam Surah Al-Hujurat Ayat 9 dan 10,” Rayah Al-Islam J. Ilmu Islam, vol. 8, no. 4, pp. 1–11, 2024, https://doi.org/10.37274/rais.v8i4.1197.
H. Zukriadi, Sulaiman, U., “Aneka Macam Penelitian,” SAMBARA J. Pengabdi. Kpd. Masy., vol. 1, no. 1, pp. 36–46, 2023, https://doi.org/10.58540/sambarapkm.v1i1.157.
M. Mulyadi, “Penelitian Kuantitatif Dan Kualitatif Serta Pemikiran Dasar Menggabungkannya,” J. Stud. Komun. dan Media, vol. 15, no. 1, p. 128, 2013, https://doi.org/10.31445/jskm.2011.150106.
R. Nihayah, “Kesetaraan Gender Melalui Pendekatan Hermeneutika Gadamer dalam Kajian Q.S. Al-Hujurat Ayat 13,” Syariati J. Stud. Al-Qur’an dan Huk., vol. 7, no. 2, pp. 207–218, 2021, https://doi.org/10.32699/syariati.v7i2.2112.
F. Sidik, “Pemikiran Bisri Mustofa Tentang Nilai Pendidikan Karakter (Kajian Surat Al-Hujurat Ayat 11-15 Tafsir Al-Ibriz,” Tawazun J. Pendidik. Islam, vol. 13, no. 1, pp. 42–53, 2020, https://doi.org/10.32832/tawazun.v13i1.2980.
N. Fakhriah, A. Razzaq, and K. Imron, “Pembelajaran Berdiferensiasi Pperspektif Al-Qur’an Surah Al-Hujurat Ayat 13,” Muróbbî J. Ilmu Pendidik., vol. 9, no. 1, pp. 1–14, 2025, https://doi.org/10.52431/murobbi.v9i1.3119.
Daimah, “Pendidikan Inklusif Perspektif QS. Al-Hujurat Ayat 10-13 Sebagai Solusi Eksklusifisme Ajaran di Sekolah,” J. Al-Thariqah, vol. 3, no. 1, pp. 54–65, 2018, https://doi.org/10.25299/althariqah.2018.vol3(1).1837.
R. R. Siregar and M. Jamil, “Konsep Multikulturalisme dalam Surah al-Hujurat Ayat 13 Perspektif Tafsir Ibnu Katsir,” J. Semiot. Kaji. Ilmu Al-Qur’an dan Tafsir, vol. 4, no. 1, 2024, https://doi.org/10.19109/jsq.v4i1.25099.
F. H. Chozin and A. W. Aziz, “Trilogi Proses Integrasi Sosial Dan Implikasi Terhadap Kemuliaan Berdasarkan Surah Al- Hujurat (49):13,” Al-Tadabbur J. Ilmu Quran dan Tafsir, vol. 9, no. 1, pp. 19–50, 2024, https://doi.org/10.30868/at.v9i01.6489.
E. D. Cahyan and D. A. Rizal, “Konsep Perdamaian Agama Islam Sebagai Ummat Khalayak Dalam Surah Al Hujurat Ayat 13,” SUARGA Stud. Keberagamaan dan Keberagaman, vol. 1, no. 1, pp. 45–54, 2022, https://doi.org/10.24090/suarga.v1i1.6678.
I. F. C. Nisa’, M. D. Erina, D. A. N. Haliza, and A. J. Nasrum, “Etika Sosial Kemasyarakatan dalam Al-Qur’an Studi Pemaknaan QS. Al-Hujurat Perspektif Tafsir Al-Mubarok,” J. Ris. Agama, vol. 2, no. 1, pp. 30–41, 2022, https://doi.org/10.15575/jra.v2i1.15678.
A. I. Hamdany and I. Fatcholli, “Nilai Sosial Dalam Al-Qur’an Perspektif M. Qiraish Shihab Surah Al-Hujurat Ayat 9-13,” Revel. J. Ilmu Al-Qur’an Taafsir, vol. 2, no. 1, 2021, https://doi.org/10.19105/revelatia.v.
T. S. Utami, S. Andy, and M. A. R. Datmi, “Dampak Overthinking Dan Pencegahannya Menurut Muhammad Quraish Shihab Studi Surah Al-Hujurat Ayat 12,” Al-Wasathiyah J. Islam. Stud., vol. 2, no. 1, pp. 14–27, 2023, https://doi.org/10.56672/alwasathiyah.v2i1.49.
H. Nufus, N. Khozin, L. Diman, and K. Protesta, “Nilai Pendidikan Multicultural (Kajian Tafsir Al-Qur’an Surah Al-Hujurat Ayat 9-13),” al-Iltizam J. Pendidik. Agama Islam, vol. 3, no. 2, pp. 130–158, 2018, https://doi.org/10.33477/alt.v3i2.680.
R. F. Purwaningsih, “Humor Trend in The Age of Social Media ‘It’s Just A Kidding’ in The Qur’anic Perspectives of Surah Al-Hujurat Verse 11,” J. Stud. Al-Qur’an Membangun Tradisi Berfikir Qur’ani, vol. 19, no. 1, pp. 1–15, 2023, https://doi.org/10.21009/JSQ.019.1.01.
I. A. El-Hussari, “Allegorical Language in the Holy Quran A Semiotic Interpretation of Surat Al-Hujurat,” Tafkir Interdiscip. J. Islam. Educ., vol. 3, no. 2, pp. 105–118, 2022, https://doi.org/10.31538/tijie.v3i2.132.
H. Sulaiman and F. Mutaqin, “Nilai-Nilai Pendidikan Multikultural Menurut Al- Qur ’ an Surah Al -Hujurat Ayat 11 Dan 12 Kajian Ilmu Pendidikan Islam,” J. Masagi, vol. 3, no. 1, pp. 1–12, 2024, https://doi.org/10.37968/masagi.v3i1.673.
A. Akbar, E. Hermanto, U. Hasanah, and N. Anjani, “Implementasi Nilai-Nilai Surah Al-Hujurat Ayat 12 dan Surah al-baqarah ayat 191 dalam kehidupan sehari-hari,” J. Kaji. Agama dan Dakwah, vol. 14, no. 1, 2025, https://doi.org/10.3783/tashdiqv2i9.2461 Implementasi.
Arifin, “Kajian Komunikasi Massa Pada Surah Al-Hujurat Ayat 6,” Raushan Fikr, vol. 7, no. 1, pp. 35–50, 2018, https://doi.org/10.24090/jimrf.v7i1.2205.
H. Ayat, D. Tafsir, L. N. Hakim, and I. Bayyinah, “Etika Sosial Perspektif Mufassir Nusantara: Kajian Qs. Al- Hujurat Ayat 9-13 Dalam Tafsir Al-Ibriz,” Al-Shamela J. Quranic Hadith Stud., vol. 1, no. 1, pp. 70–86, 2023, https://doi.org/10.61994/alshamela.v1i1.33.
M. K. Muna and M. Y. A. Subekti, “Tujuan Pendidikan Islam Dalam Al Qur’an [Kajian Surah Al-Hujurat Ayat 11-13 Tafsir Al- Munir Karya Wahbah Al-Zuhaili],” J. Piwulang, vol. 2, no. 2, pp. 167–189, 2020, https://doi.org/10.32478/piwulang.v2i2.376.
U. Rohman, S. Ismail, and R. Savela, “Strategi pengendalian diri perspektif Al-Q ur’an Surat Al-Hujurat ayat 12,” PSYCOMEDIA J. Psikol., vol. 3, no. 1, pp. 35–40, 2023, https://doi.org/10.35316/psycomedia.2023.v3i1.35-40.
I. Shofwan and A. Munib, “Pendidikan Karakter Sosial Qur ’ ani : Studi Tafsir Surat Al-Hujurat Ayat 11-13,” Intelekt. J. Pendidik. Dan Stud. Keislam., vol. 13, no. 1, pp. 72–84, 2023, https://doi.org/10.33367/ji.v13i1.3500.
Hartono and W. Hasanah, “Analisis larangan ghibah dalam surah al-hujurat ayat 12 pendekatan fenomologi sosial,” As-Syifa J. Islam. Stud. Hist., vol. 3, no. 1, pp. 43–54, 2024, https://doi.org/10.35132/assyifa.v3i1.719.
Musolli and F. M. Makhsusiyah, “Seni Mengelola Konflik Dalam Al-Qur’an (Kajian Atas Surah Al-Hujurat Ayat 9-10),” J. Al-Murabbi, vol. 1, no. 1, pp. 81–96, 2021, https://doi.org/10.35891/amb.v8i2.4717.
E. Utomo, R. Husni, M. Rizqa, and R. Husna, “Moderasi Beragama dalam Masyarakat 5.0: Analisis Konsep Berdasarkan Surat Al-Hujurat Ayat 13,” Surau J. Islam. Educ., vol. 1, no. 2, 2023, https://doi.org/10.30983/surau.v1i2.7409.
S. Aisah and M. K. Albar, “Telaah Nilai-Nilai Pendidikan Sosial Dari Q.S Al Hujurat: 11-13 Dalam Kajian Tafsir,” Arfannur J. Islam. Educ. Vol., vol. 2, no. 1, pp. 11–13, 2021, https://doi.org/10.24260/arfannur.v2i1.166.
F. Sidi, “Pemikiran Bisri Mustofa Tentang Nilai Pendidikan Karakter (Kajian Surat Al-Hujurat Ayat 11-15 Tafsir Al- Ibriz),” Tawazun J. Pendidik. Islam, vol. 13, no. 1, pp. 42–53, 2020, https://doi.org/10.32832/tawazun.v13i1.2980.
M. Musa and M. Gozali, “Pendidikan Multikultural Perspektif Al- Qur’an (Telaah Surah Al Hujurat Ayat 9-13),” TA’LIM J. Pendidik. Agama Islam dan Manaj. Pendidik. Islam, vol. 1, no. 1, pp. 7–15, 2022, https://doi.org/10.59098/talim.v1i1.363.
M. Al ‘Ilmah, S. Noorhidayati, A. Saddad, S. Marpuah, and H. Amira, “Pendidikan Karakter dalam Surah al-Hujurat : Telaah Penafsiran Mahmud Yunus dalam Tafsir al-Karim,” J. Semiot. Kaji. Ilmu al-Quran dan Tafsir, vol. 3, no. 2, 2023, https://doi.org/10.19109/jsq.v3i2.23189.
Alimudin, Muhajir, and N. Rahmi, “The Qur’an’s Surah Al-Imran: 159 And Surah Al-Hujurat: 11–12 Depict Moral Education,” Al-Insyiroh J. Stud. Keislam., vol. 9, no. 1, pp. 11–12, 2023, https://doi.org/10.35309/alinsyiroh.v9i1.222.
S. Nahar, Y. Budianti, and D. Nurniadi, “Peace-Love Education In Surah Al-Hujurat Verses 9-10,” Tadrib J. Pendidik. Agama Islam, vol. 8, no. 2, pp. 197–208, 2022, https://doi.org/10.19109/tadrib.v8i2.12773.
D. Firmansyah and A. Suryana, “Konsep Pendidikan Akhlak : Kajian Tafsir Surat Al Hujurat Ayat 11-13,” Al-Mutharahah J. Penelit. dan Kaji. Sos. Keagamaan, vol. 19, no. 2, pp. 58–82, 2022, https://doi.org/10.46781/al-mutharahah.
T. M. Putri, “Etika Komunikasi dalam Hubungan Bertetangga: Perspektif Surah Al-Hujurat Ayat 11-12,” Al-Manar J. Komun. dan Pendidik. Islam, vol. 14, no. 1, pp. 567–582, 2025, https://doi.org/10.36668/jal.v14i1.1380.
R. Wati, “Nilai-Nilai Pendidikan Akhlak Dalam Al-Qur’an Surat Al- Hujurat Ayat 11-13 (Perbandingan Tafsir Ibnu Katsir Dan Tafsir Al-Misbah),” J. Sakinah J. Islam. Soc. Stud., vol. 4, no. 2, pp. 1–10, 2022, doi: https://doi.org/10.2564/jurnal%20sakinah%20:%20journal%20of%20islamic%20and%20social%20studies.v4i1.97.






